از ویژگی های یک کشور استبداد زده بزرگنمایی قدرت فرد یا حزبی است که در راس قدرت قرار دارد. در واقع نمایش قدرت از طریق به رخ کشیدن فرد یا گروه صاحب قدرت در سلول سلول جوامع استبدادی مشهود است. از ظاهر جامعه و حتا مرفولوژی شهری گرفته تا رفتار شهروندان، وضعیت رسانه ها ، شرایط افراد و گروه های غیر دولتی مستقل و ....
در این گونه کشورها درست برعکس جوامع پیشرفته که وحدت ملی از طریق تکیه بر نمادهای جمعی و ملی نمایش داده میشود، تکیه اصلی روی افراد است.
به طور مثال به فیلمهای امریکایی نگاه کنیم. از روشنفکری ترین آنها تا گیشه ای ترینشان بالاخره از یک گوشه فیلم پرچم امریکا بیرون می زند. یعنی به جای شخص یا اشخاص حاکم، پرچم یا مثلا مجسمه آزادی است که بزرگ می شود.
قصد من اصلا تعریف یا جانبداری از این شیوه نیست بلکه فقط دو گونه رفتار سیاسی را بازنمایی می کنم.
در کشورهای توسعه یافته نهادهای بازدارنده اجتماعی و نیز سطح اگاهی عمومی جامعه یک گروه مقابله و فشار در برابر قدرت سیاسی است تا حد و حریم حرکتهای سیاسی افراد و گروه ها کنترل و نظام مند باشد.
شما هرگز در پاریس یا فرانکفورت نمی بینید که در و دیوار شهر را از عکسهای رئیس جمهوری این کشورها پر کنند. ولی مثلا در سوریه اگر حتا در مغازه ها و فروشگاه ها، عکسی از آقایان اسد به نمایش گذاشته نشود، در واقع به این معنی است که صاحب این مکان یک رفتار سیاسی ضد دولت از خودش نشان داده. چسباندن عکس فرد حاکم به در و دیوار درواقع تضمینی است برای داشتن حق حیات اجتماعی.
در سه-چهار روزی که در تونس بودم، به قدری از دیدن عکس رئیس جمهوری این کشور بر در و دیوار های شهر اشباع شدم که می توانم تا سالها چشم بسته عکس آقای زین العابدین بن علی را بکشم.
بزرگترین میدان پایتخت این کشور - میدان ۷ نوامبر- که به تصور من و همراهانم باید روز استقلال این کشور می بود در کمال ناباوری ما بنام روز تولد بن علی است.
بنابراین در ادامه بحث پست پیشینم، سرکوب و کنترل بیش از حد افراد و گروه های اجتماعی، نبود آزادی بیان، آباد بودن زندانها و ... در چنین کشوری به نظر طبیعی می آید.
( البته شانس آورده اند تونسی ها که دستکم بن علی آدم خوش قیافه ای است وگرنه ....)
در چنین شرایطی تونس زمانی میزبان اجلاس شد که هفت نفر از مبارزان سیاسی این کشور مدت یک ماه در اعتصاب غذا به سر می بردند.
در گفته های برخی از اعضای دعوت شده جامعه مدنی و فعالان حقوق بشر حاضر در اجلاس اینطور می نمود که انتظار بیشتری از نماینده جامعه مدنی یعنی خانم شیرین عبادی در مراسم افتتاحیه اجلاس داشتند. انتظاری که بیشتر از لابلای حرفهای ساموئل اشمیت رئیس کنفدراسیون سوئیس ( بیشتر رسانه ها در ایران از ایشان با عنوان رئیس جمهوری نام می برند) شنیده شد.
با این حال اشاره خانم عبادی به دولتهایی که جی.ان.جی.او ها را به اجلاسهای جهانی غالب می کنند و فضای اطلاع رسانی کشورهایشان را با تحدید و تهدید می بندند و نیز اشاره مستقیم به دستگیری و سرکوب وبلاگ نویسان ( خطاب به دولتها گفته شد تا دیوار بشنود!) جای شکر داشت.
این حرفها وقتی خانم عبادی از اعتصاب غذاکنندگان تونسی دیدار کرد و با هدیه کردن خرما روزه سیاسی ایشان را شکاند، جامه عمل هم پوشید. جامه ای که مسلما آقای بن علی آن را بر نمی تافت و چنین شد که دیدار دارنده نوبل صلح ۲۰۰۴ با رئیس جمهوری قدرتمدار تونس ( با ۱۸ سال سابقه بدون انقطاع ریاست جمهوری) به بهانه هایی قابل قبول از هر دو سو لغو شد.
